powrót




5-12-2013 21:00

NT, ksi璕a Jana , pocz靖ek , s這wo i brak Boga

Jan 1:1-2 bw "(1) Na pocz靖ku by這 S這wo, a S這wo by這 u Boga, a Bogiem by這 S這wo. (2) Ono by這 na pocz靖ku u Boga.

( werset 1-szy z這穎ny jest z trzech wspó逗z璠nie z這穎nych zda� - oznaczam je 1_1, 1_2, 1_3 )

Je瞠li Jana potraktujemy oddzielnie od Mateusza , czego robi� nie powinni�my z uwagi na fa連z odkryty w Mat 1:1-18 ( porównaj NT twór cz這wieka ) i potraktujemy wynurzenia Jana powa積ie , a nie jako ci鉚 dalszy paradoksalnej zabawy w zagadki , to doprowadzi nas to do pytania , czy Jan przeinacza Genesis , czy mo瞠 Jan pisze swoj� kosmologi� i staniemy przed konieczno�ci� dania odpowiedzi na to pytanie .

kosmologia nauka o budowie wszech�wiata (jako ca這�ci) ( Kopali雟ki)

Rozwa瘸nie Jana ma sens tylko w kontek�cie Genesis. Jan by� 砰dem i przemawia� do religijnych 砰dów . Jan pos逝guje si� poj璚iami boga i s這wami wywiedzionymi z Genesis ( jednak o odmiennym znaczeniu , co oka瞠 si� za chwil� ) , odwo逝je si� wi璚 w swoim rozumowaniu do tych poj耩 z Genesis , bytuj鉍ych w umys豉ch swoich odbiorców , chocia� sam pozwala sobie na skryt� zmian� ich znacze� .

Bóg jest tym , który stwarza . Bóg wypowiada s這wa , którymi stwarza .

Gen 1:1-3 (1) Na pocz靖ku stworzy� Bóg niebo i ziemi�.(2) A ziemia by豉 pustkowiem i chaosem; ciemno�� by豉 nad otch豉ni�, a Duch Bo篡 unosi� si� nad powierzchni� wód (3) I rzek� Bóg: Niech stanie si� �wiat這��. I sta豉 si� �wiat這��.

Genesis precyzuje: "Na pocz靖ku Bóg stworzy� Niebo i Ziemi�" . Dowiadujemy si� , 瞠 w przestrzeni czasu by豉 chwila t_pocz靖ku ziemi , rozci鉚豉 w czasie , w której byt o umiej皻no�ciach tworzenia , zwany Bogiem nada� kszta速 Niebu i Ziemi . Wiemy wi璚 , 瞠 w chwili t_pocz靖ku ziemi by� Bóg, Niebo i Ziemia i nic wi璚ej . Kiedy Bóg przemówi� "niech si� stanie �wiat這��" sta這 si� to w chwili t_jeden . W Genesis Bóg jest "od zawsze" i "po kres czasu" i towarzyszy mu �ó速a forma CHI , sprzyjaj鉍a 篡ciu .

rys.1

Zagadka zawsze wyznacza dwa nurty my�lenia : domy�lny , podejmowany przez ufnego s逝chacza i konkretny , nim pod嘀a autor i ko�cielny lektor . Nurt domy�lny prowadzi na manowce . Rozwi頊anie zagadki znajdujemy w nurcie konkretnym .

Nurt domy�lny

Przed pojawieniem si� 篡cia na ziemi ( Genesis , chwila t_stwarzanie dnia ) pierwsze by這 s這wo( pierwsze przed 篡ciem ) i poprzez nie Bóg zapocz靖kowa� 篡cie ( to jest pocz靖ek). S這wo pochodzi這 od Boga i poprzez nie Bóg stwarza� , wi璚 s這wo by這 jak Bóg . Ono na pocz靖ku by這 u Boga . ( tu "na pocz靖ku" rozumie si� , 瞠 kiedy Bóg inicjowa� s這wo stwarzaj鉍 dzie� ) .

Istotnym dla rozstrzygni璚ia gdzie by� "pocz靖ek" jest forma pierwszych s�ów Jana i Genesis. I w Genesis , i u Jana tekst zaczyna si� tym samym zwrotem "Na pocz靖ku " ale kiedy w Genesis jest to chwila t_pocz靖ku istnienia ziemi , to u Jana jest to chwila t_pocz靖ku o innych cechach . Nadaj� tym chwilom ró積e nazwy , bo nie s� to te same chwile , co oka瞠 si� za chwil� .

Tak wi璚 w nurcie domy�lnym b喚dnie ulokowany zosta� "pocz靖ek" , postrzegany jako moment tu� przed stworzeniem Dnia . Stwierdzenie tego b喚dnego ustalenia jest pocz靖kiem rozwi頊ania zagadki .

Nurt konkretny

Nurt konkretny to jest my�l Jana . Konkretno�� jego my�li polega na tym , 瞠 pozwala on sobie traktowa� s這wa jako klocki uk豉danki , nie zwa瘸j鉍 na paradoksalno�� zestawie� . Jan podaje (1_1) :"Na pocz靖ku by這 S這wo" .

Dowiadujemy si� , 瞠 w chwili t_pocz靖ku by這 S這wo i nic wi璚ej (!) .

Teraz uwaga , zauwa禦y , 瞠 Jan manipuluje znaczeniami . Kto czyta te wynurzenia Jana , ten dowiaduje si� bowiem kolejno , 瞠 :

by� pocz靖ek i s這wo (1_1) , by這 s這wo i bóg (1_2)

S�ówko "by這" oznacza jednak co innego w ka盥ym kroku z這穎nego zdania (1) i inne znaczenie przypisze im Jan .

"na pocz靖ku by這 s這wo " - tu mamy stwierdzenie , co by這 pierwsze w kolejno�ci ( by� kiedy ) , s�ówko "by這" wskazuje na chwil� t_pocz靖ku

"a s這wo by這 u boga" - tu odczytujemy stwierdzenie lokalizacji ( by� gdzie ) i jednocze�nie jako lokalizacj� w czasie równie� w punkcie t_pocz靖ku - powoduje to spójnik "a" . Jan zmienia jednak rozumienie tej lokalizacji w czasie na chwil� inn� , pó�niejsz� t_dwa , jakby nie by這 spójnika "a", formalnie jest to dopuszczalne

"bogiem by這 s這wo" - to jest twierdzenie o s這wie czym by這 ( by� czym )

Rys.2

W kosmologii Jana brak jest wi璚 na pocz靖ku Boga i nie zachodzi akt tworzenia . To jest istotna ró積ica . W Genesis Bóg jest "od zawsze" . �wiat Jana jest na pocz靖ku Boga pozbawiony , jest pusty . Na pocz靖ku znajdujemy w nim tylko mechanizm s這wa pozbawiony wypowiadaj鉍ego go m鉅rego i sprawiedliwego Boga , tworz鉍ego dobre byty i tym sensie jest to �wiat mechaniczny , odczuwalnie i zauwa瘸lnie pusty o silnie obni穎nym nastroju , gro�ny i niebezpieczny . �wiat z którego wyrugowano Boga jest z造 st鉅 czerwie� , kolor z豉 i fiolet , kolor nienawi�ci .

(Poni瞠j unikn� du篡ch liter , bo s這wo i bóg okazuj� si� nie tym samym co w Genesis .)

Nast瘼nie Jan pisze (1_2) : "a s這wo by這 u boga" .

Nie wiemy nic o cechach bytowania s這wa wskazanych wyra瞠niem "by� u boga" , wiemy jednak o jednoczesno�ci w pewnym momencie bytów s這wa i boga - bóg i s這wo s� wi璚 w pewnej chwili jednocze�nie . Poniewa� w chwili t_pocz靖ku boga nie by這 , wi璚 chwila t_dwa, w której pojawi� si� , musi by� pó�niejsza i rozdzielona od t_pocz靖ku. Jedynym co poprzedzi這 boga jest s這wo , a poniewa� "S這wem Bóg stwarza" (Genesis) , wi璚 bóg zosta� stworzony przez s這wo . �wiat z bóstwem Jana , stworzonym przez s這wo , które daje 篡cie , ma barw� zieleni , barw� 篡cia.

W konsekwencji Jan stwierdza , 瞠 skoro s這wo stworzy這 boga to on mo瞠 postawi� mi璠zy nimi znak równo�ci i w zdaniu (1_3) pisze: "bogiem by這 s這wo".

Taka konstrukcja nast瘼stw pomija nie�cis這�� , 瞠 S這wo samo niczego stworzy� nie mo瞠 , 瞠 do tego jest potrzebny Bóg wypowiadaj鉍y S這wo , jednak Jan nie dba o �cis這�� w odniesieniu do Genesis i bawi si� mo磧iwo�ciami nie�cis這�ci j瞛yka .

Dwa sprzeczne zdania

Nast瘼nie Jan dalej zabawiaj鉍 si� , wyci鉚a konsekwencje ze zdania (1) i stwierdza w (2) : "Ono by這 na pocz靖ku u boga" . ( ono czyli s這wo )

Skoro w (1_3) stwierdza bóg=s這wo , to wracaj鉍 do chwili t_pocz靖ku , w której by這 s這wo samo w (1_1) ( inaczej samo ze sob� , inaczej samo u siebie ) i ze zdania "s這wo by這 na pocz靖ku u s這wa" , przez podstawienie s這wo = bóg tworzy zdanie "S這wo (ono) by這 na pocz靖ku u Boga" ( w drugim wariancie móg� by� napisa� "bóg by� na pocz靖ku u boga" , w trzecim "bóg by� na pocz靖ku u s這wa" ) Wydaje si� teraz , 瞠 doszed� do zaprzeczenia sam sobie , bo najpierw stwierdzi� , 瞠 na pocz靖ku by這 s這wo i tylko s這wo , teraz za� lokuje w chwili t_pocz靖ku s這wo i boga jednocze�nie . Sprzeczno�� ta jest prostym skutkiem swobodnego i nieuzasadnionego operowaniem terminem "bóg" i terminem "s這wo" i uto窺amienia ich ze sob� . Jednak formalnie mamy oto dwa sprzeczne ze sob� zdania .

Wykazan� tu sprzeczno�� skrywa przybrana forma zdania "Ono by這 na pocz靖ku u Boga" , i wskutek tego zarówno podobie雟two jak i zaprzeczenie zdania (1_1) "Na pocz靖ku by這 s這wo" niezbyt rzuca si� w oczy , i st鉅 nie jest 豉two je zauwa篡� .

Ska瞠nie przeczuciem kl瘰ki

Mamy tu do czynienia ze zdaniem (1_1) i z zaprzeczeniem zdania (1_1) w postaci zdania (2) .

(2) jest negacj� (1_1)

W troch� osobliwy sposób , na pewno du穎 bardziej zakamuflowany , Jan doprowadza do tego samego , co zrobi� Mateusz w Mat 1:1-18 . Zaproponowa� ufnemu czytelnikowi przyj璚ie dwóch sprzecznych zda� . Konsekwencje opisa貫m w ( NT twór cz這wieka i w Prawo Dunsa Scotusa ) . Tym samym udowodni貫m , 瞠 ksi璕� Jana nale篡 odrzuci� podobnie jak ksi璕� Mateusza .

Jest istotna ró積ica mi璠zy tekstem Mateusza i Jana . Mateusz otwarcie pokazuje sprzeczno�� dwóch zda� , nie obawiaj鉍 si� odkrycia fa連zu – jest gotowy zadowoli� si� mniejsz� liczb� tych , którzy mu „uwierz�” (pomimo tego fa連zu) . Jan kamufluje fa連z jakby obawia� si� demaskacji . Ksi璕� Mateusza datuje si� na rok 70 n.e. , a Jana na koniec I-szego wieku . Jan jest starszy i znajdujemy u niego taki w豉�nie �lad obaw i przeczucia kl瘰ki , którego u Mateusza jeszcze brak . Odkrywamy wi璚 , 瞠 ju� u swych pocz靖ków chrze�cija雟two by這 ska穎ne przeczuciem kl瘰ki .

Rozwi頊anie- podsumowanie

Nurt konkretny zawiera rozwi頊anie . Punktem zagadkowym , niejasnym by這 miejsce na osi czasu zwane "pocz靖kiem" i pomocne okaza這 si� w tym skojarzenie tekstu Jana z tekstem Genesis , gdzie pocz靖ek jest wyra�nie wskazany w chwili stwarzania Ziemi .

Wskazanie punktu pocz靖kowego jako t_pocz靖ku , a nie t_jeden ( jak w nurcie domy�lnym) jest wi璚 krokiem pierwszym rozwi頊ania. Drugim krokiem jest odkrycie sensu zdania (1_2) wed逝g Jana , co w konsekwencji pozwala wyja�ni� form� i paradoksalne zrównanie terminów "s這wo" i "bóg" w (1_3) . Zdanie (2) jest ju� tylko kombinacj� s�ów wyznaczon� przez (1_3) . Takie jest rozwi頊anie zagadki .

Komentarz ko鎍owy

Tekst Jana nie jest jak�� now� kosmologi� ale jest tylko gr� s這wn� . Propozycja �wiata bez Boga by這 z pewno�ci� zuchwa豉 . Ca這�� posiada znamiona szyderstwa z tre�ci Genesis , a konkretnie z poj璚ia Boga . Pocz靖kowe za這瞠nie , 瞠 Jan jest wiarygodny ostatecznie okazuje si� nieprawdziwe . Jana nale篡 odrzuci� podobnie jak odrzucili�my Mateusza .

plik PDF





powrót